Chinezen in China

Chinezen in China

Omdat het zo’n raar volkje is, even een apart verhaaltje over Chinezen. We gaan het hier hebben over de Chinees in China, die is overigens niet te vergelijken met de afhaalchinees op de hoek of de Chinezen die je ontmoet in Singapore of Kuala Lumpur. Nee, de Chinees in China is een heel ander verhaal.

Allereerst moeten we de Chinezen verdelen in twee groepen. Nee, dit keer geen rode hesjes, blauwe buttons en gele petjes. De eerste groep Chinezen zijn de Hanchinezen, die zul je het meest ontmoeten in China want die maken zo’n 90% van de bevolking uit (en 100% van de regering, maar dat is weer een ander verhaal). De overige 10% zijn de etnische minderheden, de Tibetanen, de moslims en overigen. Die laatste groep zijn hartstikke aardig in omgang, die eerste groep zijn niet de gemakkelijkste. Sommige reizigers die we ontmoet hebben noemen de Hanchinezen arrogant, wij zelf hadden altijd het idee dat ze zich superieur voelen. Ze gedragen zich (ook tegenover elkaar) alsof ze boven een ander staan. Natuurlijk kunnen we niet alle Hanchinezen over een kam scheren, niet alle Duitsers graven tenslotte een kuil op het strand van Renesse. We hebben tijdens onze reis door China ook hulpvaardige en vriendelijke Chinezen ontmoet.

Het superieure gedrag van de Chinezen zie je terug in het dagelijks leven, duwen, weigeren te helpen als je verdwaald bent, je gewoon negeren als je in een restaurant wat wil bestellen. Maar je ziet het ook terug bij de regering in China. De Chinezen hadden namelijk het plan opgevat om een spoorlijn te bouwen van Beijing naar Tibet. De Zwitsers, die ruime ervaring hebben op het bouwen van spoorlijnen op een hoog niveau zeiden dat dit onmogelijk was op ruim 4.000 meter hoogte. De eerste testen zijn op dit moment volop bezig en de eerste passagiers kunnen in 2007 opstappen. Zeg tegen een Chinees nooit dat iets niet mogelijk is dus!

China heeft enorme steden (Beijing heeft bijvoorbeeld 16 miljoen inwoners, net zoveel als ons kikkerlandje), een stad met vier miljoen inwoners is klein te noemen. Als je met zoveel mensen in een stad woont dan zul je begrijpen dat er geen ruimte is voor leuke nieuwbouwwoningen met een tuintje. Nee, de meeste Chinezen wonen in een krap appartement met het hele gezin (maximum drie vanwege het eenkindbeleid). Dat is dus ook precies de reden dat je altijd zoveel Chinezen op straat ziet, op straat is nu eenmaal meer ruimte als thuis. Chinezen wonen bijna letterlijk buiten. Je ziet ze breien op straat (gezellig met een groepje vrouwen), Mah jong spelen, badmintonnen, kaarten, etc. En niet alleen overdag, soms lijkt het of ze nooit slapen. In Yangshou hoorden we ‘s nachts om vier uur lawaai, zaten die Chinezen nog gezellig te eten en bier te drinken op de nachtmarkt tegenover ons hotel.

Een Chinees is moeilijk te doorgronden. Ze lachen niet zo snel en soms krijg je het idee dat ze met zijn allen een beetje de weg kwijt zijn. Ze lopen altijd in grijze of zwarte kleding, dit is waarschijnlijk de vervanging van het vroegere Mao pakje. Er is niemand die boven de massa uitsteekt of bijvoorbeeld een grapje maakt. Ze zullen ook niet snel met elkaar een praatje maken in de bus of trein, zoals bijvoorbeeld in India wel gebeurd tijdens een lange treinrit. Dit zit misschien ook nog een beetje in het verleden, de boerenopstand, de culturele revolutie, het communisme, waarbij iedereen gelijk was.

Astmapatienten doen er goed aan China te vermijden. De Chinezen roken als een schoorsteen. Aan de ene kant ook logisch, het is een rijk land en mensen hebben het geld om het aan sigaretten uit te geven. In andere Aziatische landen wordt veel minder gerookt. In China wordt overal gerookt, tijdens het toiletbezoek, ‘s nachts in de trein of sleeperbus, echt overal. Er zijn speciale tabakswinkels in China, China Tobacco. Deze winkels zien er niet uit als een tabakswinkel maar lijken meer op een luxe parfurmeriezaak. En je vindt ze overal, want een Chinees kan geen moment zonder sigaret.

Nu we al ruim anderhalf jaar aan het reizen zijn en zoveel landen hebben bezocht en zoveel verschillende culturen hebben ontmoet, denken we wel dat we kunnen zeggen dat Chinezen de grootste vuilakkers ter wereld zijn. Over het openbare toilet hebben we het al uitgebreid gehad (zie reisverslag Lijiang onder China november) dus daar zullen we het niet meer over beginnen. Maar wat dacht je bijvoorbeeld van het gemiddelde Chinese restaurant. Als de Chinees gegeten heeft ligt de hele tafel en de vloer er om heen vol met afval. Het lijkt wel of alles mee gegeten heeft, overal liggen uitgespuwde botten, servetten, sigaretpeuken, etc. Chinezen hebben de middelen (ten opzichte van bijvoorbeeld India) maar gebruiken ze niet. De straat wordt keurig geveegd maar even het toilet schoonmaken is er niet bij. En net buiten het dorp zie je een enorme berg afval in de sloot liggen. Toilet doorspoelen, afval in een afvalbak gooien, een asbak vragen voor een sigaret, vergeet het maar. En werp maar een blik in een hotelkamer waar net een hele Chinese familie uitkomt, het lijkt wel alsof er een bom ontploft is. In China is de buitenkant schoon, maar de binnenkant zorgt ervoor dat je gaat kokhalzen.

Dan is er natuurlijk nog het gerochel. Chinezen rochelen, dat wisten we voordat we naar China vertrokken. Het komt vaak uit hun tenen, het wordt soms vlak voor je voeten eruit gekwakt en ze doen het overal. We waren voorbereidt en keken dus niet op van de eerste rochelende Chinezen die we ontmoeten. Maar wat te denken van het volgende tafereel. We lopen met zijn tweetjes over straat in een moderne (bijna Westerse) stad zoals Kunming. Er komt een knap 20-jarig Chinees meisje onze kant opgelopen. Leuk kort rokje aan, parapluutje boven haar hoofd tegen de zon en plotseling komt me daar een geluid uit dat klein meisje. Er zit dus duidelijk iets dwars. Na even rochelen is het los en komt het er uit. De handtas wordt geopend, de spiegel en de lipstick komt te voorschijn en nadat de lippen weer zijn bijgewerkt vervolgt ze haar weg weer. Er is geen reisgids, geen wereldreiziger of reisprogramma, wat je hier op voor kan bereiden.

Hoe communiceer je nu met Chinezen? Nou, in ieder geval dus niet in het Engels. Chinezen spreken nauwelijks Engels of heel slecht Engels. Dat is ook niet vreemd ook, want alle programma’s op televisie worden in het Chinees vertaald, dus niet zoals in Nederland ondertitelt. Er zijn wel enkele Chinezen die goed Engels spreken en in tegenstelling tot wat wij vaak denken kunnen ze wel de ‘r’ uitspreken hoor. Met uitzondering van Yangshou en de muur in Beijing wordt je door Chinezen nauwelijks lastig gevallen, mede door die taalbarriere. Heerlijk rustig reizen door China! Op treinstations en andere plaatsen (zelfs in niet toeristische steden) zijn veel borden zoals ‘exit’ vertaald in het Engels. Wij communiceerden voornamelijk door hints met ze te spelen, iets te tekenen of een plaatje te laten zien van hetgene wat we wilden hebben (point it boekje, te koop bij de boekenhandel in Nederland). Wij proberen altijd correct Engels te spreken tegen iedereen die we ontmoeten, voor veel lokalen mensen is dit de enige manier om de Engelse taal te leren. In China merkten we vaak dat we steenkolenengels gebruikten tegenover de Chinezen (me, toilet?!) omdat ze volledige Engelse zinnen echt niet begrijpen.

Wat mag er nou niet ontbreken in je koffer als je naar China op reis gaat. Wat dacht je van een goed paar oordoppen? We hebben het al heel vaak genoemd, maar het is echt ongelooflijk wat een herrie Chinezen kunnen maken. Ze schreeuwen als gekken, zelfs in een warenhuis. Wij zaten ooit verschrikt op onze stoel in de trein omdat we dachten dat er ergens brand was uitgebroken. Bleek een van die Chinezen gewoon zijn mobiel te beantwoorden. Chinezen zijn gek op megafoons, luide muziek en omroepinstallaties. Die oordoppen kun je beter dag en nacht inhouden.

Nog een laatste tip van onze kant. Voor toekomstige beleggers in China of mensen die een eigen zaak op willen starten in China. We raden iedereen van harte aan in pyjama’s te investeren. Chinezen zijn gek op pyjama’s. Regelmatig zagen wij Chinezen ‘s avonds op straat in hun pyjama lopen. Zwangere vrouwen lopen sowieso altijd in pyjama. In de trein hebben ze vaak een pyjama onder hun pak aan, zodat ze ‘s avonds niet in hun kleren in bed hoeven te stappen in de trein. En op elke hoek van de straat worden pyjama’s verkocht. Nee echt, een gouden tip, pyjama’s zijn de toekomst in China. En ze komen in drie kleuren, grijs, bruin of beige.

Al met al vallen de Chinezen eigenlijk nog best mee. We hebben twee pagina’s kunnen vullen over Chinezen, over Nederlanders hebben ze tenslotte een heel boek geschreven (the Undutchables).


 

Terug naar Reisverslagen